شرایط و زمینه های برگزاری این دوره از مذاکرات

سومین دور مذاكرات هسته‌ای بین ایران و نمایندگان كشورهای موسوم به 1+5 در دولت یازدهم از ظهر امروز در ژنو مقر اروپایی سازمان ملل متحد آغاز می‌شود. این مذاكرات در شرایطی برگزار می‌شود كه به گفته وزیر امور خارجه در دور قبلی گفت‌وگوها 90 درصد راه برای امضای توافق پیموده شده بود. با این حال و با وجود رایزنی‌ها و گفت‌وگو‌های فشرده در ژنو 2 و حضور وزرای خارجه امریكا، انگلیس، فرانسه، روسیه و آلمان و تأكید آن‌ها بر رضایت بخش بودن گفت‌وگوها توافقنامه‌ای بین طرفین امضا نشد. 

حال در شرایطی كه جبهه مخالفان خارجی با محوریت رژیم صهیونیستی فعال‌تر از قبل تحركات خود برای به فرجام نرسیدن مذاكرات را دنبال می‌كند، مذاكرات از امروز و با ضیافت كاترین اشتون و محمد جواد ظریف رۆسای هیأت‌های دو طرف آغاز می‌شود. به گفته عباس عراقچی عضو ارشد تیم مذاكره‌كننده، ظریف و اشتون درباره آخرین نتایج گفت‌وگوها رایزنی می‌كنند‌ و پس از آن جلسه ایران و 1+5 برگزار می‌شود و اگر پیشرفت‌ها در مذاکرات به خوبی جلو رود، مذاکرات تا جمعه تمدید می‌شود. همچنین اگر وزیران خارجه به این نتیجه برسند که در مذاکرات احتمال رسیدن به تفاهم وجود دارد، نشست حتماً با حضور وزیران برگزار می‌شود. 

گام اول بازگرداندن اعتماد 

عراقچی در گفت‌وگو با ایسنا تأكید كرده كه كار دشواری در ژنو پیش روی هیأت ایرانی است. او گفت: با توجه به این‌که اعتماد هیأت ایرانی نسبت به نحوه مذاکرات در ژنو قبلی سلب شد، کار دشوارتری در ژنو 3 در پیش‌رو خواهیم داشت که بخش اول بازگرداندن اعتماد به مذاکره و دیگری کار کردن روی نقاط مورد اختلاف است. 

عراقچی ادامه داد: این‌که در مذاکرات به غنی‌سازی در ایران اشاره شود و غنی‌سازی در ایران مورد پذیرش واقع شود، هم در گفتار و هم در عمل، از نظر ما ضروری است و باید سند این را بپذیرد. از نظر ما این موضوع خط قرمز است که بسیاری از هیأت‌ها آن را پذیرفته‌اند اما این‌که در جمله‌بندی‌ها و ادبیات این موضوع چگونه و با چه عنوانی پردازش شود هنوز محل اختلاف است. 

احتمال حضور جان کری در ژنو 

وزیر امور خارجه امریكا با اظهار حسن نیت كشورش در مذاكرات گفته كه با این حال انتظار خاصی از مذاكرات ژنو ندارد. جان‌ کری، گفت: من انتظار خاصی در زمینه مذاکرات ژنو ندارم، جز این‌که ما با حسن نیت مذاکره خواهیم کرد و برای تحقق یک توافقنامه گام اولی تلاش خواهیم کرد.

به گزارش رویترز، کری گفت که امیدوار است «ایران اهمیت آمدن به آن جا در عین آمادگی برای ایجاد سندی که بتواند صلح‌آمیز بودن برنامه‌اش را به جهان ثابت کند، درک کند».جن ساکی، سخنگوی وزارت امور خارجه امریكا هم گفته است که کری برای شرکت در مذاکرات ژنو «تنها در صورتی که منطقی باشد» آماده است، ولی تا زمانی که مذاکرات آغاز نشده است در این زمینه تصمیمی نخواهد گرفت. مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم با ابراز امیدواری درباره نتیجه‌بخش بودن مذاکرات هسته‌ای آتی با ایران، از دستیابی به هر توافقی استقبال کرد. 

«کاترین اشتون» گفت که هدف روشنی در مذاکرات 1+5 با ایران دارد و آن این است که آیا می‌توان اعتمادی در شرایط صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای ایران ایجاد کرد.او افزود: ما هر توافقی به دست آوریم، توافق خوبی خواهد بود.

ظریف و تیمش به ژنو رسیدند

دکتر «محمد جواد ظریف» وزیر امور خارجه و اعضای تیم مذاکره کننده هسته ای جمهوری اسلامی ایران وارد شهر ژنو سوئیس شدند.

به گزارش خبرنگار اعزامی ایرنا، مذاکره کننده ارشد جمهوری اسلامی ایران پیش از حضور در دور جدید مذاکرات ایران و گروه 1+5 به دعوت خانم «اما بنینو» همتای ایتالیایی خود به این کشور سفر کرده بود.

«مجید تخت روانچی» معاون اروپا و آمریکای وزیر امور خارجه، «سیدعباس عراقچی» معاون حقوقی و بین المللی وزیر امور خارجه، «حمید بعیدی نژاد» مدیرکل سیاسی و امور بین الملل وزارت امور خارجه، «داود محمدنیا» مشاور حقوقی وزیر امور خارجه و «محمد امیری» مدیرکل امور پادمان های سازمان انرژی اتمی، مذاکره کننده ارشد هسته ای ایران را در این سفر همراهی می کنند.

اعضای گروه 1+5 شامل کشورهای آمریکا، روسیه، انگلیس، فرانسه، چین و آلمان از فردا (چهارشنبه) با هیات جمهوری اسلامی ایران در شهر ژنو مذاکره می کنند.

ریاست گروه 1+5 را در این دور از مذاکرات نیز «کاترین اشتون» مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به عهده دارد.

خانم «هلگا اشمید» معاون مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، خانم «وندی شرمن» نماینده دولت آمریکا، «سرگئی ریابکوف» نماینده فدراسیون روسیه، «ژاک اودیبر» نماینده فرانسه، «هانس دیتر لوکاس» نماینده دولت فدرال آلمان، «سایمون گس» نماینده دولت انگلیس و «وانگ مین» نماینده دولت چین در این مذاکرات خواهند بود.

گفته می شود همانند مذاکرات گذشته، بار دیگر کارشناسان امور تحریم در تیم مذاکره کننده آمریکا حضور خواهند داشت. در دو دور مذاکرات گذشته «آدام زوبین» مدیر دفتر کنترل سرمایه خارجی وزارت خزانه داری آمریکا همراه هیات آمریکایی بود.

جمهوری اسلامی ایران در حالی دور دوم مذاكرات ژنو را در حدود دو هفته گذشته به پایان رساند كه با یك نابكاری و یا خرابكاری مواجه بود. خرابكاری‌ای كه از سوی فرانسه روی داد تا مذاكرات را ناكام گذارد. اگرچه در روند موفقیت‌آمیز مذاكرات ایران و 1+5 نمی توان شك كرد، اما عدم حصول توافق نهایی عاملی بود كه به عنوان نقطه منفی این مذاكرات از آن یاد می‌شود. به قول دكتر ظریف، وزیر امور خارجه، اگر در مذاكرات حتی در مورد تمام مسائل توافق شود و مسائل كوچك باقی بماند، گویی هیچ توافقی صورت نگرفته است. به هر روی دو طرف با ابراز رضایت از این مذاكرات، دور آتی مذاكرات را 4 شنبه و 5 شنبه این هفته تعیین كرده‌اند تا بر مبنای آن شاید بتوان گامی اساسی در مسیر مذاكرات و حصول توافق برداشت. پیش‌بینی‌ها بر این است كه اگر روند مذاكرات مثبت باشد، این مذاكرات در روز سوم یعنی روز جمعه نیز ادامه یابد. استقبال دو طرف از مذاكرات نیز این نوید را می‌دهد كه بتوان این بار با حل برخی مسائل به نتیجه مطلوب دست یافت. در این میان اما در طول چند روز گذشته اظهارات فراوانی از سوی طرف غربی صورت گرفته كه گاه با یگدیگر در تناقض بوده است.

 آمریكا در مرحله اول متعهد به ادامه مذاكرات با ایران شد و حصول توافق را قریب ارزیابی كرد اما برخی فشارها از طرف لابی عربی – صهیونیستی، باعث شد سران این كشور روندی دیگر دنبال كنند و باز هم بر روی میز بودن گزینه‌های مختلف از جمله حمله نظامی تاكید كنند. به نظر می‌رسد این اظهارنظرها تاكتیكی موقتی و گذر است كه با هدف راضی كردن اعراب و رژیم صهیونیستی اتخاذ شده است. روسیه و چین نیز در اظهارنظرهای مختلفی، بر حصول توافق نهایی تاكید كردند و در آخرین مكالمه تلفنی پوتین و روحانی نیز بر روند مثبت مذاكرات تاكید و تلاش‌های روسیه برای حصول توافق تاكید شد. از سوی دیگر فرانسه به عنوان كشوری مخالف توافق، مواضع غیراصولی و غیرمنطقی خود را تكرار كرد. اولاند، رئیس جمهور فرانسه در سفر به سرزمین‌های اشغالی این نكته را مورد تاكید قرار داد كه شروط كشورش در مورد توقف ساخت راكتور آب سنگین اراك، تعلیق غنی سازی 20 درصدی، نظارت بر تمام تاسیسات هسته‌ای و كاهش ذخائر فعلی ایران پابرجاست و باید عملی شود. اما در این میان جان كری، وزیر امورخارجه آمریكا از رایزنی‌های خود برای بهبود اوضاع و راضی كردن فرانسه خبر داد.

انگلستان و آلمان نیز موضعی منطقی و معتدل اتخاذ كردند. جمهوری اسلامی ایران نیز در این مدت بیكار نبود و با رایزنی‌های مختلف وارد عرصه شد. در اولین گام توافقنامه‌ای با آژانس را به امضا رساند و مراحل جدیدی از همكاری با آژانس را تدوین كرد و از سوی دیگر آژانس نیز در گزارشی برای اولین بار فعالیت و نظارت خود را مثبت ارزایابی كرد. برخی منتقدان داخلی دولت نیز از روند هرگونه توافقی انتقاد كردند و شرایط را به گونه‌ای توصیف نمودند كه كان ‌هو ایران و تیم مذاكره كننده درصدد دادن امتیازی ویژه به طرف مقابل است. توفیق دیگر مذاكرات گذشته را می‌توان در ایجاد زمینه برای توقف تصویب و اجرای تحریم‌های جدید تا ماه دسامبر علیه ایران در كنگره و سنای آمریكا عنوان كرد كه خود سندی از رو به پیش بودن مذاكرات است. در هر حال ایران و 1+5 در حالی وارد مذاكرات این هفته می‌شود كه بسیاری از اظهارنظرهای مغرضانه و مشفقانه بین المللی و بعضا داخلی و نیز رایزنی‌ها و مذاكرات را با خود به همراه دارد. اما همانگونه كه اعضای تیم مذاكره كننده تاكید كرده‌اند تنها چیزی كه در این مذاكرات مورد معامله قرار نمیگیرد، حقوق حقه ملت ایران است. عدم پذیرش هر شرطی قبل از مذاكره و مقابله با زیاده‌خواهی‌ها كه به قول یكی از اعضای تیم مذاكره‌كننده به متن مورد توافق اضافه شده بود، و حضور با احتیاط ، از جمله مواردی است كه در این دور از مذاكرات لحاظ می‌‌شود.

10 دلیل برای نگرانی اعراب از توافق ژنو

جمهوری اسلامی ایران، در زمان دولت تدبیر و امید بر اساس وعده‌های رئیس‌جمهور برای دفاع از حقوق هسته‌ای كشور و در كنار آن پایان بحرانی سیاسی و نه فنی و حقوقی در مورد پرونده هسته‌ای ایران، وارد میدان بازی شده و با ارائه طرحی كه متضمن برد برای هر دو طرف است، سعی دارد گامی در جهت رفع تحریم‌ها و بازگشت ثبات به اقتصاد راكد ایران بردارد. این روند در چند دور مذاكرات در نیویورك و ژنو به خوبی طی شده و حتی زمینه توافق بر سر آن را فراهم آورده است. اگرچه دخالت و یا بهتر بتوان گفت، سبك‌سری برخی كشورها و در راس آنها فرانسه، از حصول توافق ممانعت به عمل آورد اما تا حدود زیادی خاطر مكدر دشمنان منطقه‌ای ایران كه متاسفانه بعضا همسایگانش نیز هستند را، آسوده كرد. تلاش‌های كشورهای عرب متحجر منطقه در كنار رژیم صهونیستی، زمینه‌ای را فراهم آورد كه ایران نتواند طرف‌ها را برای حصول توافقی مطمئن و كارساز مجاب كرده و گامی در جهت فروفكندن تحریم‌ها و فشارها بردارد. از ابتدای مذاكرات ایران و 1+5 برخی كشورهای عربی كه زخم‌خورده از توان و قدرت ایران در منطقه هستند، شروع به دخالت در موضوع كردند و با پیغام هایی از متحدان غربی خود خواستند از جدال با ایران صرف‌نظر نكند غافل از اینكه ایران سیاستی قدرتمندتر و عزت‌طلبانه تر را دنبال می‌كند و در این امر مصر است. توفیقات ایران در عرصه سیاست منطقه‌ای از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی در زمینه‌هایی همانند جنگ تحمیلی 8 ساله و موضع لبنان و عراق، به اندازه كافی بهانه را برای این كشورها ایجاد كرده كه این بار اجازه ندهند با توافقی دیگر ایران به توفیق دست یابد. از سوی دیگر رژیم صهیونیستی كه به عنوان دشمن درجه یك ایران و جهان اسلام، خواستار تنش و درگیری در منطقه است، یارای دیدن توانمندی ایران و موفقیت در عرصه سیاست خارجی را ندارد، تلاش دارد با بهره‌گیری از لابی های خود در سراسر جهان، قید هرگونه را توافقی را بزند و كفه ترازو را به سمت خود و متحدانش سنگین كند. اما زهی خیال باطل.

در مجموع می توان علل عصبانیت اعراب منطقه و رژیم صهیونیستی از هرگونه توافق ایران و 1+5 را در موارد زیر خلاصه كرد:

1-    جمهوری اسلامی ایران از سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی با حضوری شكوهمند قصد مقابله با تعاریف و قرائت‌هایی از اسلام داشته و دارد كه از دیرباز باعث ذلت مسلمین شده است. قرائت آمریكای از اسلام و یا به تعبیر امام خمینی (ره) اسلام آمریكایی متضمن سلطه استعمار و استكبار بر جهان اسلام شده است كه این امر از ابتدا مورد قبول واقع نشد و در جهت مبارزه با آن گام‌هایی برداشته شد. در این میان سران كشورهای عرب متحجر منطقه كه بقای خود را در این نوع قرائت و جلب حمایت غرب و حامیانش می دانستند، همواره تلاش دارند كه ضربه‌ای به مروج این فرهنگ عظیم اسلامی یعنی عدم ذلت پذیری بزنند و امروز نیز در این راه گام برمیدارند. اما خود نیز می دانند كه توفیقی نخواهند داشت چراكه تحولاتی نظیر جریان بیداری اسلامی نشان داد كه تفكر ایران و امام خمینی (ره) در جهان جاری و ساری است.

2-    توان بالای ایران در مقابله با رژیم بعث عراق علی رغم تمام حمایت‌های غرب و اعراب منطقه، نشان داد كه نظام جمهوری اسلامی ایران به سادگی قابل تغییر نیست و نمی توان پشتوانه مردمی آن را متزلزل كرد. اعراب و غرب به تجربه به این رسیده‌اند كه با ایجاد تنش‌های فیزیكی و نظامی نمی‌توانند در برابر ایران مقابله كنند و لذا از این منظر زخمی كاری خورده‌اند كه هنوز التیام نیافته است. این مقوله سبب نضج پیدا كردن قدرت ایران در منطقه شد كه خود خطری بزرگ برای اعرابی است كه دائما از سوی غرب برای مقابله با ایران تجهیز می‌شوند.

3-    بسط نفوذ و قدرت ایران در منطقه كه در جنگ‌های 33 روزه لبنان و 22 روزه غره نمایان بود، این زنگ خطر را برای اعراب و همچنین رژیم صهیونیستی به صدا در آورده است كه هرگونه عدم مقابله با ایران می‌تواند منشا اثر تحولات جدیدی باشد كه این قدرت را بیش از پیش افزایش داده و نفوذ را گسترش دهد. از این رو مقابله با این توان به امری جدی وحیاتی برای آنان تبدیل شده و در این راه از هیچ تلاشی فروگذار نیستند.

4-    اتفاقات عراق و شكست كشورهای عرب منطقه در تقدیم حكومت به اقلیت سنی مذهب در این كشور و روی‌ كار آمدن جریانات هم‌سو با ایران از جمله دیگر مسائلی است كه هنوز داغ آن بر دل اعراب و اسرائیل باقی مانده و عملا نمی‌توانند آن را از خاطر مكدر خود پاك كنند. پایان یافتن حكومت چند دهه‌ای اقلیت سنی در این كشور، عربستان و برخی دیگر از اعراب را به حدی ناتوان كرد كه تنها راه‌كار مقابله با آن را گسترش تروریسم در منطقه یافتند و با امر ارابابانشان در این راستا گام برداشتند سعی داشتند ایران را به عنوان عامل اصلی معرفی كنند. اما هنوز نتوانسته‌اند آن را اثبات كنند و افكار عمومی جهان نیز نه تنها در این مسیر متقاعد نشده بلكه صدور تروریسم را به این كشورها نسبت می‌دهد.

5-    تلاش مضاعف كشورهای عربی در ترغیب آمریكای زمان بوش برای حمله به ایران و تامین بخشی از منابع مالی این نبرد و هوشمندی آمریكا از اجتناب از افتادن در این وادی، عصبانیت سران كشورهای عربی را به دنبال داشت. اما هنوز این كشورها از تلاش های مذبوحانه خود دست بر نمی‌دارند و این امید را در دل می‌پرورانند كه روزی این اتفاق روی خواهد داد.

6-    سوریه به عنوان جبهه مقابله با ایران، به عنوان سناریویی دیگر از سوی اعراب منطقه دنبال شد كه با ناكام ماندن طرح حمله آمریكا به این كشور، سایه‌ای از یاس و ناامیدی را برسر سیاست ای این كشورها افكند و آنان را وادار كرد كه راه‌كاری تازه برای مقابله با ایران بیایند. 

7-    سودهای هنگفت كشورهای عرب حاشیه خلیج فارس از تحریم ایران و زمینه سازی برای به دست گرفتن بازارهای متعلق به ایران در جهان و منطقه، عامل دیگری است كه باعث می شود هرگونه توافق ایران و غرب مورد نكوهش، ذم و مخالفت اعراب منطقه قرار گیرد.

8-    رژیم صهیونیستی نیز به عنوان یكی از دشمنان اصلی ایران و جهان اسلام و حتی خود اعراب نیز كه ماهیت خود را در تنش و تضاد می‌بیند با سرافكندگی از جنگ‌های 33 روزه و 22 روزه بیرون آمد كه خود زخمی كاری بر پیكر رژیمی بود كه پیش از آن در هیچ نبردی ناكام بیرون نیامده بود. از این رو ایجاد تنش برای ایران را به معنای فزونی قدرت خود تلقی می‌كند.

9-    هرگونه تضعیف قدرت ایران در منطقه به معنای نزدیك شدن به رویای از نیل تا فرات. از این روست كه اسرائیل مقابله با ایران را به عنوان راهكار و دكترینی اساسی  برای ماندگاری خود می داند و از هر طریقی آن را دنبال می كند.

10-   تنش روزافزون روابط اسرائیل در منطقه و به ویژه پس از تنش با تركیه، نزدیكی به اعراب را به صحنه سیاسی اسرائیل كشاند و از این رو فصل مشتركی برای این مساله تعریف شد كه همان مقابله با ایران بود. این مساله دو گروه را در یك جبهه و علیه ایران قرار داد.

در مجموع با در نظر گرفتن تمام این مسائل و مقوله‌ها باید گفت كه بروز فضای كم تنش میان ایران و غرب و به ویژه ایالات متحده در شرایط فعلی، عملا توان اعراب و اسرائیل را نادیده خواهد گرفت و تقویت جبه ایران و مقاومت را در بر خواهد داشت. این مساله به هیچ وجه مورد قبول جبهه تحجر نخواهد بود و طبیعی است كه زخم خورده اصلی هرتوافقی میان ایران و 1+5 این گروه باشند و در اتحادی ناكام برای مقابله با ایران بسیج شوند. اتحادی كه پایان آن برای اعراب قطعا خوش نخواهد بود.

وبسایت اسرائیلی دبکا با انتشار خبری به نقل از منابع خود مدعی شرایط جدید ایران در مذاکرات ژنو 3 شد.

خطوط قرمز هیات ایران در مذاکرات برای پذیرش توافق مقدمانی با قدرت های جهانی بر سر مسئله هسته ای در زیر می آید:

1. ایران تاسیسات غنی سازی فردو را تعطیل نمی کند.

2. ساخت راکتور آب سنگین اراک متوقف نمی شود.

3. ایران حتی یک گرم از اورانیوم غنی شده خود را به خارج از کشور ارسال نمی کند.

4. ایران پروتکل الحاق را امضا نخواهد کرد.

دبکا در ادامه نوشت: شرط موفقیت مذاکرات دور جدید ژنو بستگی به پذیرش 4 خط قرمز ایران توسط اوباما دارد.

پرزیدنت اوباما شخصاً با سناتورهای آمریکا به منظور تعویق تصویب لایحه تحریم های شدیدتر علیه ایران گفتگو کرد. انتظار می رود که تصویب این لایحه تا ماه آینده به تعویق بیافند.